یکشنبه
خرداد 23
 
  • افزایش اندازه متن
  • اندازه متن پیش فرض
  • کاهش اندازه متن

گستره‌ رحمت پیامبر اکرم(ص)

مقاله 20، دوره 4، 7 (ویژه ائمه جمعه)، زمستان 1392، صفحه 4-4 XML اصل مقاله (283 K)
نوع مقاله: عناوین برتر
نویسندگان
عبدالکریم پاک نیا
چکیده
خداوند متعال پیامبر اعظم(ص) را به عنوان رحمت و مظهر مهر و محبت الهى بر جهانیان معرفى مى‏کند و مى‏فرماید: «و ما اَرسَلناکَ اِلّا رَحمَةً لِلعالَمین؛  اى پیامبر! ما تو را جز رحمتى براى عالمیان نفرستادیم».
موضوعات
مقالات
اصل مقاله

گستره‌ رحمت پیامبر اکرم(ص)

 

 

اشاره

خداوند متعال پیامبر اعظم(ص) را به عنوان رحمت و مظهر مهر و محبت الهى بر جهانیان معرفى مى‏کند و مى‏فرماید: «و ما اَرسَلناکَ اِلّا رَحمَةً لِلعالَمین؛  اى پیامبر! ما تو را جز رحمتى براى عالمیان نفرستادیم».1

دلسوزى، مهرورزى و عنایات بى‏پایان رسول خدا(ص) در آیات متعددى مطرح شده و نگاهى کوتاه به سیره زندگى آن حضرت این حقیقت را نمایان مى‏سازد. ابعاد رحمت و گستره‌ مهرورزى، محبت، رأفت و عطوفت رسول خدا(ص) نه تنها بر اهل ایمان بلکه تمام انسان‌ها و موجودات را نیز شامل مى‏شود. رحمت پیامبر(ص) برگرفته از صفت رحمانیت خداوند متعال است که قرآن و سایر سوره‏ها نیز با این نام‌هاى مبارک آغاز مى‏شود. رحمت در مورد خداوند به معناى اعطاء، افاضه و رفع نیاز حاجتمندان است. رحمت خداوند متعال در صفت رحمان و رحیم به معناى رحمت بسیارى است که فراگیر و دائمى است و شامل عموم موجودات عالم و تمام انسانها اعم از مؤمن و کافر است. رسول اکرم‏(ص) نیز فرمود: «انما بُعثت رحمة؛  من براى رحمت مبعوث شده‏ام».2

ایجاد حکومت توحیدى

یکى از مهم ترین جلوه‏هاى رحمت پیامبر اکرم(ص) تشکیل حکومت اسلامى و گسترش برنامه‏هاى حیات بخش توحیدى، ایجاد امنیت و عدالت و رفاه و آسایش در مدینه، ام القراى جهان اسلام و سپس توسعه‌ی آن به سایر نقاط جهان بود که اگر موانع و مشکلاتى پیش نمى‏آمد ، اهل جهان از طعم شیرین حکومت توحیدى پیامبر(ص) بهره‏مند مى‏شدند. هم چنانکه (براساس روایات فریقین) در هنگام ظهور آخرین جانشین پیامبر رحمت، جهانیان لذت مهر نبوى و رحمت مهدوى را خواهند چشید.

بهره‏مندى مؤمنین از رحمت پیامبر(ص)

بیشترین سهم رحمت از وجود مقدس رسول خدا(ص) براى اهل ایمان است. قرآن در سوره‌ی شعراء مى‏فرماید: «واخفِض جَناحَکَ لِمَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ المُؤمِنین؛ اى پیامبر! بال و پر رحمت خود را بر مؤمنانى که از تو پیروى مى‏کنند بگستر!»3 و در سوره‌ی حجر مى‏فرماید: «واخفِض جَناحَکَ لِلمُؤمِنین؛ و بال و پر عطوفت و مهربانى خود را بر اهل ایمان بگستر».4

رسول اکرم(ص) نیز چنین بود که سایه‌ رحمت و محبت و تواضع و فروتنى خود را نسبت به مؤمنان مى‏گسترد. خداوند با ستایش از عمل حضرت خاتم الانبیاء(ص) مى‏فرماید: «فَبِما رَحمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُم ولَو کُنتَ فَظًّا غَلیظَ القَلبِ لَانفَضّوا مِن حَولِکَ؛ پس به برکت رحمت الهى با آنان نرمخو و پرمهر شدى اگر تندخو و سخت‌دل بودى قطعاً از پیرامون تو پراکنده مى‏شدند».5

آرى این رحمت گسترده رسول خدا(ص) بود که مؤمنان را فرا گرفت و آنان نیز عاشق و فداکار آن حضرت شدند از هستى خود در راه تحقق اهداف آسمانى پیامبر(ص) گذشته و به اطاعت بى‏چون و چرا گردن نهادند.

بهره‏مندى فرشتگان از رحمت پیامبر(ص)

هنگامى که آیه‌ «و ما ارسلناک الا رحمة للعالمین» نازل شد پیامبر از جبرئیل پرسید: «آیا از این رحمت به تو [که بزرگ فرشتگان هستى] نیز رسیده است؟» جبرئیل گفت: «بلى من از پایان کار خود و عاقبت امر بیمناک بودم اما به خاطر آیه‏اى از قرآن که بر تو نازل شد فهمیدم که عاقبت به خیر خواهم شد». وقتى که از سوى خداوند متعال آیه 20 تکویر: «ذى قوه عند ذى العرش مکین»؛ جبرئیل فرشته‌ نیرومند خداوند که پیش صاحب عرش داراى مقام بلندى است وسیله‌ من بر تو نازل کرد از عاقبت به خیرى خود مطمئن شدم و این یکى از برکات وجود شما بر من بود».

برخوردارى مخالفان از رحمت پیامبر(ص)

از رحمت حضرت محمد(ص) به مخالفین و کفار نیز بهره‏هاى فراوانى رسید. اگر آنان ظرفیت و شایستگى لازم را از خود نشان مى‏دادند، بى‏تردید از این رحمت فراگیر نبوى به مقامات عالیه‌ معنوى و اخروى نائل مى‏شدند. امّا چون آنان، آن همه مهر و محبت و عطوفت را از سوى حضرت رسول نادیده گرفتند و گاهى به مقابله با او برمى‏خاستند، نتوانستند از فرصتِ به دست آمده استفاده مطلوب نمایند. رسول خدا(ص) آنان را به یکتاپرستى دعوت کرد اما نپذیرفتند ولی در برابر شرارت‏هاى آنها، رسول خدا(ص) در روز فتح مکه نهایت مهربانى و رحمت و رأفت خود را شامل حال آنان نمود.

وقتی در سال هشتم حضرت محمد(ص) با اقتدار و پیروزى کامل به شهر مکه وارد شد، هرگز با آنان مقابله به مثل نکرد. حضرت خاتم الانبیاء(ص) خاطرات تلخ و دردآور مکه را به بوته‌ فراموشى سپرد و برای آن ها این آیه را قرائت کرد: «لا تَثریبَ عَلَیکُمُ الیَومَ یَغفِرُ اللَّهُ لَکُم و هُوَ اَرحَمُ الرّاحِمین؛ امروز ملامت و سرزنشى براى شما نیست خدا گناهان شما را مى‏بخشد و او مهربان‏ترین مهربانان است».6 در ادامه جمله‌ معروفش را به آنان فرمود که: «اذهبوا فانتم الطلقاء؛ به دنبال زندگى خود بروید که همه‌ شما آزاد شدگانید».7

برخوردارى موجودات از رحمت پیامبر(ص)

الف) آزادی شتر

حیوانات نیز از رحمت و مهر بی‌پایان حضرت خاتم الانبیاء(ص) بهره مند بودند. «جابر بن عبدالله انصاری» می‌گوید: «روزی در حضور رسول خدا(ص) بودیم که شتری به مقابل حضرت آمده زانو زد و در همان حال اشک از چشمانش سرازیر شد. پیامبر(ص) فرمود: این شتر مال کیست؟ او را نزد من بیاورید.

وقتی صاحب شتر را آوردند رسول خدا(ص) به او فرمود: شترت از دست تو شکایت دارد و می‌گوید: من با شیر خود بچه‌های این خانواده را بزرگ کرده‌ام و به بزرگانشان خدمت نموده‌ام اما آنان می‌خواهند مرا بکشند.

رسول خدا(ص) به صاحب شتر فرمود: او را به خاطر من رها کنید. او نیزشتر را آزاد کرد. شتر بعد از آنکه در پرتو رحمت حضرت قرار گرفت به خانه‌های انصار می‌آمد و انصار به عنوان اینکه شتر آزاد شده‌ رسول خداست به او خدمت می‌کردند».

ب) گوسفند ام‌مبعد

پیامبر اکرم(ص) هنگامی که در سفر هجرت به منزل «قدید» رسید در حالی که گرسنگی و تشنگی بر او و یارانش غالب شده بود به خیمه‌ی بادیه‌نشینی به نام «ام مبعد» تشریف برد.

خانواده‌ تهی‌دست ام مبعد از شدت فقر و فلاکت نمی‌توانستند از آن حضرت پذیرایی کنندو از ایشان عذر خواستند در آن حال نگاه پیامبر(ص) به گوسفندی لاغراندام افتاد که از شدت ضعف در گوشه‌‌ای افتاده بود. پیامبر(ص) از ام‌مبعد اجازه گرفت تا گوسفند را بدوشد. در مقابل چشمان حیرت زده حاضران حضرت رسول(ص) از گوسفند لاغراندام و فاقد شیر بیش از نیاز حاضرین شیر دوشید و حیوان نیز نشاط و توانایی‌اش را بازیافت.

ج) جمادات

گذری کوتاه بر زندگی پیامبر(ص) نشان می‌دهد که جمادات نیز از رحمت واسعه‌ی آن گرامی بی‌بهره نبوده‌اند. سبز شدن درختان خشک، جاری شدن آب در بیابان سماوه بعد از سال‌های خشکی و موارد بسیار دیگری که نشان می‌دهد جمادات از رحمت پیامبر(ص) بهره‌مند بوده‌اند.

ما فقط به دو مورد اشاره می‌کنیم:

1-«حلیمه‌ی سعدیه» می‌گوید: «در میان قبیله‌‌ی بنی‌سعد درخت خشکیده‌ای بود که کسی سبز شدن و میوه آوردن آن را ندیده بود. هنگامی که من دایگی حضرت محمد(ص) را در دوران کودکی پذیرفتم روزی به طور اتفاقی در حالی که محمد(ص) در بغل من بود از کنار آن رد ‌شدم و برای استراحت لحظاتی در کنارش نشستم. وقتی از او فاصله گرفتم دیدم که تمام شاخه‌هایش پربرگ شده و از برکت نوزاد بنی‌هاشم به بار نشسته است».8

2- قبل از آنکه برای پیامبر(ص) در مسجد مدینه منبر تهیه شود، آن حضرت به یک درخت خشکیده‌ خرما تکیه می‌کرد. وقتی که مسلمانان منبر تهیه کردند آن حضرت برای اولین بار روی آن نشسته و سخنرانی نمود و از آن ستون فاصله گرفت. چوب خشکیده چنان ناله‌ای سر داد که همه‌ی مسلمانان را متأثر نمود.

رسول گرامی اسلام(ص) از منبر پایین آمد و او را نوازش کرد و آرام نمود. مهربانی رسول خدا(ص) در آن ستون بی‌جان نیز اثر شایانی گذاشت.

برخوردارى اجنه از رحمت پیامبر(ص)

آن حضرت وقتی که از مکه به سوی بازار عکاظ در طائف آمد تا مردم را در آن مرکز اجتماع بزرگ به سوی توحید و سعادت دعوت کند ،کسی به دعوت حضرتش پاسخ مثبت نداد در بازگشت به «وادی جن» رسید، شب را در آنجا ماند و آیات قرآن را تلاوت فرمود، در آن مکان ا گروهی از طائفه‌ جنّ کلام پیامبر(ص) را شنیده و ایمان آوردند و برای تبلیغ به سوی قوم خود باز گشتند.

خداوند متعال در این رابطه آیه‌ی زیر را به پیامبرش نازل کرد که:

«بگو به من وحی شده است که جمعی از اجنه به سخنانم گوش فرا داده‌اند سپس گفته‌اند ما قرآن عجیبی شنیدیم».9

پی نوشت‌ها

1. انبیاء / 107..

2. مسند ابى یعلى، ج 11، ص 35.

3. شعراء / 215.

4. حجر / 88.

5. آل عمران / 159.

6. یوسف / 92.

7. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج 17، ص 272؛ بحار الانوار 21 / 132.

8. سبل الهدی و الارشاد ، ج 1 ، ص 391.

9. جن /1.

 

 



[1]- ماهنامه شمیم یاس، شماره 107،با اندکی تصرف

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 309
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 53
ارسال نظر در مورد این مقاله

شماره‌های پیشین مجله

MDB2 Error: unknown error