یکشنبه
خرداد 23
 
  • افزایش اندازه متن
  • اندازه متن پیش فرض
  • کاهش اندازه متن

کرمانشاه؛ گهواره تمدن، نماد همزیستی مذاهب اسلامی

مقاله 15، دوره 1، شماره 2، پاییز 1389، صفحه 46-47 XML اصل مقاله (794 K)
نوع مقاله: مقالات
نویسندگان
رسول شکری‌نیا
چکیده


 
 
 
موضوعات
مقالات
اصل مقاله

استان کرمانشاه یکی از گهواره‌های تمدن بشری در مرکز غرب ایران و بین استان‌های کردستان، همدان، لرستان و ایلام قرار دارد و مرز افزون بر 300 کیلومتری این استان با کشور عراق، اهمیت دوچندانی به موقعیت استراتژیکی و سیاسی و اقتصادی این منطقه داده است.

این استان کهن با تاریخ تمدن افزون بر 12هزار و 500 سال به اعتبار آثار باقیمانده از تپه گنج دره هرسین و تپه باستانی دینور به عنوان یکی از مناطق خوش آب و هوای ایران و حتی خاورمیانه، از دیرهنگام به هندوستان ایران شهرت داشته است.

وجود اقلیم متنوع و سرسبز آن در همه سال و برخورداری دائمی از آب و هوای چهار فصل در کنار صدها جاذبه تاریخی، طبیعی و گردشگری و قرار داشتن در مسیر تاریخی جاده ابریشم، این استان را به خاستگاه ایرانگردان و جهانگردان مبدل کرده است.

وجود بالغ بر سه هزار اثر ملی که افزون بر دوهزار اثر آن ثبت رسمی شده در کنار آثار ماندگار جهانی و فراملی همانند کتیبه جهانی بیستون که بزرگترین سنگ‌نوشته میخی جهان است در کنار کوه ماندگار بیستون، معبد آناهیتا، مجموعه زیبا و تاریخی طاق بستان، گوردخمه‌های اسحاق‌وند، تپه گنج‌دره هرسین، عمارت پاطاق، کوه‌های سر به فلک کشیده بیستون، پراو، دالاهو و دالاخانی، دشت‌های ماهیدشت و ذهاب و جاذبه‌های پس از اسلام، همانند کاروانسرای عباسی و پل‌های متعدد بیستون، کهنه و بزرگترین بنای کاشیکاری سنتی ایرانی در تکیه ماندگار و جاودان معاون الملک، تکیه بیگلر بیگی و مقبره احمد بن اسحاق اشعری قمی و صدها اثر دیگر این استان را در زمره مهاجر پذیر ترین استان‌ها قرار داده است.

به گواه تاریخ و اسناد موجود استان کرمانشاه همواره دارای مردمانی خیر، نیکوکار و متدین بوده تا جایی که هم اکنون پس از استان خراسان، استان کرمانشاه بیشترین وقفیات را در کل کشور دارد و واقفان و خیران این خطه همواره در امور خیر بریکدیگر پیشی می‌گرفته‌اند.

شهر کرمانشاه نهمین شهر پرجمعیت کشور و یکی از کلانشهرهای ایران است که قریب به یک‌میلیون جمعیت را در خود جای داده و از شهرهای تاریخی و فرهنگی شناخته شده ایران به شمار می‌رود و از زمان پیدایش تا حمله اعراب به ایران به عنوان دومین پایتخت ساسانیان مورد توجه حکومت وقت بوده است.

اوج شکوفایی کرمانشاه بعد از اسلام، در قرن یازدهم میلادی یعنی دوران سلجوقیان بود، زمانی که این شهر به عنوان مرکز فرمانداری ایالت کردستان در غرب خاورمیانه برگزیده شد و با گذشت یازده قرن از حمله اعراب به ایران، این شهر در دوران قاجاریه مجددا شکل شهر نشینی خود را بازیافت و به‌ علت قرارگرفتن در تقاطع دو محور شمال به جنوب و شرق به غرب و نیز همجواری با کشور عراق مورد توجه قرار گرفت.

در تاریخ آمده‌است هنگامی که پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد(ص)، خسرو پرویز را به اسلام دعوت کرد، خسرو در کنار رود قره سو در کرمانشاه نشسته بود که با خواندن نامه به خروش آمد و نامه را پاره کرد و به داخل رود قره‌سو ریخت.

کرمانشاه در سال ۱۲۲۰ میلادی پس از حمله مغول به ایران، آسیب‌های بسیاری دید. سپاه هلاکوخان که برای فتح بغداد می‌رفت کرمانشاه را نیز ویران کرد و در قرن هشتم هم سپاه امیرتیمور به کرمانشاه یورش آورد.

با تشکیل حکومت صفویان، کرمانشاه همانند دیگر شهرهای ایران تحت تسلط این حکومت درآمد و در سالیان آغازین حکومت صفوی به دلیل جنگ و ستیز این حکومت با عثمانی، کرمانشاه گاه تحت تسلط صفویه و گاه تحت تسلط عثمانی بود. از عصر شاه‌صفی به بعد، با ورود خاندان زنگنه به وادی قدرت کرمانشاه کنونی در میان پل کهنه و قلعه کهنه امروز قرار داشته‌است.

با پایان یافتن جنگ‌های میان ایران و عثمانی و انعقاد عهدنامه ذهاب در سال ۱۰۱۸ کرمانشاه از عصر شاه‌صفی تا پایان دوره صفویه دورانی از آرامش همراه با ترقی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را طی کرد و در عصر افشاریه به دلیل وجود توپخانهٔ نادری در کرمانشاه این شهر مجددا اهمیت نظامی یافت و به جبهه جنگ نادرشاه با عثمانی تبدیل شد. بعد از مرگ نادر این شهر همواره به دلیل وجود توپخانهٔ نادری در کانون توجه قدرت طلبان قرار داشت و نزاع‌های میان سرداران مختلف بر سر دستیابی به این شهر صورت گرفت که در نهایت کریم‌خان بر آن مسلط شد.

کرمانشاه در عهد زندیه با وجود حکمران مقتدری همانند الله قلی‌خان زنگنه گرچه دورانی کوتاه توام با آرامش را از سر گذراند اما با مطرح شدن الله قلی‌خان به عنوان یکی از مدعیان قدرت و تلاش وی برای دستیابی به تاج و تخت سلطنت بعد از مرگ کریم خان، بار دیگر این شهر به میدان جنگ و ستیز مبدل گشت.

دوران بعدی رشد و توجه به کرمانشاه در دوران قاجاریه بود که مورد توجه دوباره حکومت از لحاظ سیاسی و اجتماعی قرار گرفت و در سال ۱۱۸۴ با منصوب شدن محمد علی میرزا دولتشاه به حکومت کرمانشاهان، وی طرح‌های شهری را در کرمانشاه به اجرا در ‌آورد و چهار چوب و شکل کنونی شهر کرمانشاه را بنا کرد.

کرمانشاه در جنبش مشروطه سهمی به سزا داشت و پس از استقرار مشروطه اختلاف بینش‌های سیاسی منجر به پیدایش احزاب مختلف شد که مهمترین آن‌ها حزب دموکرات و اعتدالیون بود که از چهره‌های مهم در میان دموکرات‌ها می‌توان به یارمحمدخان کرمانشاهی اشاره کرد که در نبردهای کرمانشاه، تبریز و تهران نقشی مهم ایفا کرد.

کرمانشاه در جنگ جهانی اول و دوم به تصرف قوای بیگانه درآمد و پس از پایان جنگ تخلیه شد.

در دوران نهضت انقلاب اسلامی از سال‌های 42 به بعد نیز با طلایه‌داری علما و روحانیت از استان‌های پیشرو بود و سهم مهمی در پیروزی انقلاب و احیای مجدد اسلام اصیل در کشور ایفا کرد.

در دوران جنگ تحمیلی و حماسه هشت ساله دفاع مقدس نخستین گلوله به این استان شلیک شد و آخرین گلوله هم در این استان از سلاح‌های دشمن پرتاب شد و از این رو نقطه آغاز و پایان جنگ هشت ساله در این استان رقم خورد.

در این دوران همه استان دچار خسارات بسیار شدیدی شد و تنها شهر کرمانشاه بیش از یک‌هزار و 120مرتبه مورد بمباران و موشکباران دشمن بعثی قرار گرفت که ماحصل آن وجود قریب به 30هزار نفر شهید، جانباز، آزاده و ایثارگر در این استان سرافراز است.

زبان مردم استان کرمانشاه غالبا کُردی و لهجه شیرین فارسی کرمانشاهی است. البته در مناطق مختلف انواع گویش‌های کُردی و لکی وجود دارد که علاوه بر گویش کُردی کلهری می‌توان به کُردی کرمانشاهی، کُردی سنجابی، زنگنه، کُردی اورامی و کُردی سورانی نیز اشاره کرد و زبان لکی مردمان این استان هم که تلفیقی از زبان کُردی و لری است با چند گویش مختلف کاکاوندی، هرسینی و دینوری بر زبان مردم مناطق مختلف جاری است. در برخی شهرهای کرمانشاه همچنین لری شبیه به نهاوندی و حتی ترکی نیز تکلم می‌شود، اما لهجه فارسی کرمانشاهی که ترکیبی از کُردی کلهری با زبان فارسی است از ۲۰۰ تا 250 سال پیش تاکنون در کرمانشاه رایج شده‌است و این لهجه مختص شهر کرمانشاه است.

اکثریت جمعیت مردم کرمانشاه را کردها که از اقوام اصیل و اولیه‌ی آریایی هستند تشکیل می‌دهند و اکثریت استان را از نظر مذهبی شیعیان با بیش از 70 درصد تشکیل می‌دهند. اهل سنت بیشتر در مناطق غربی استان قریب به 25 تا 27 درصد دومین گروه و اهل حق با کمتر از 3 درصد اقلیت دیگر مذهبی این استان به شمار می‌آیند. در استان همچنین اقلیت‌های دینی از جمله مسیحی، یهودی، زرتشی و کلیمی هستند که با ترکیب جمعیتی کوچک به اعمال دینی و اعتقادی خود می‌پردازند.

شیعیان کرمانشاه، جعفری اثنی عشری هستند و اهل سنت این استان غالبا شافعی مذهب و از محبان پیامبر مکرم اسلام(ص) و اهل بیت(ع) می باشند، چنان‌که بسیاری از علمای این منطقه اعم از شیعه و اهل سنت در باب اهل بیت(ع) و احکام دینی نظرات مشترک و تقریبی دارند و نمونه کامل و جامع تقریب و وحدت در بین مذاهب و فرق اسلامی را می‌توان در این استان مشاهده کرد.

همزیستی و همراهی همواره با احترام و تکریم مسلمانان در استان کرمانشاه فارغ از مسائل مذهبی، حول محور مشترکات به حدی است که بسیاری از تلاش‌های وهابیت و سلفیت در سال‌های پس از انقلاب و به ویژه دهه‌اخیر به در بسته خورده و علما و روحانیون شیعه و اهل سنت استان همواره با درک عمیق شرایط و احساس تکلیف نسبت به امت اسلامی، به عنوان محور وحدت و تقریب عمل کرده و در کنار یکدیگر از اعتقادات و باورهای مردم دفاع کرده‌اند.

استان کرمانشاه فارغ از مسائل مذهبی به عنوان استانی با ظرفیت و پتانسیل فوق‌العاده بالا در تربیت علمای دین عمل کرده و از صدر اسلام تاکنون به ویژه در دو قرن اخیر بزرگانی تحویل جهان اسلام و ایران داده که هر یک از آنان به تنهایی به عنوان ستون محکی برای اسلام مطرح بوده و هستند.

بزرگان کرمانشاه نه تنها در بخش عالمان دینی و هادیان راه دارای نخبگان و چهره‌های برتر بوده و هست بلکه در هنر، علم، معرفت و عرفان، شعر و ادبیات، تاریخ و سیاست چهره‌های تابناک و درخشانی تربیت کرده که خاک کرمانشاه را به این دلیل خاک زرخیز و سرشار از گوهر می‌نامند.

استان کرمانشاه در مناطق اهل سنت با دارا بودن قریب به 450 مسجد از رشد معنوی و فرهنگی بسیار بالایی در جهاد مقدس مسجدسازی برخوردار بوده و این درحالی است که پیش از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی تعداد مساجد اهل سنت در استان کمتر از 120مسجد بوده و اکنون با رشد 350درصدی در دوران سی ساله انقلاب فضای محیطی مساجد استان به نحو چشمگیری فزونی یافته است.

در بخش مدارس علوم دینی اهل سنت نیز پیش از انقلاب 7 مدرسه علوم دینی وجود داشت که غالبا سنتی بودند، اما امروز به برکت انقلاب اسلامی و پشتکار علما و روحانیون اهل سنت منطقه و حمایت و عنایت مسئولان نظام، با افزایشی صد درصدی، به 14 مدرسه رسیده است. ضمن این که بسیاری از این مدارس دارای اماکن مناسب و قابل توجهی هستند که البته تا رسیدن به نقطه مطلوب نیازمند همکاری بیشتر هستند.

توسعه فعالیت‌های تبلیغی طلاب به ویژه در ایام خاص مانند ماه رمضان، بیمه همه طلاب، مدرسین، اساتید و علمای اهل سنت استان و بهره‌مندی آنان از خدمات حوزه‌های علمیه، اعطای مدارک معتبر حوزوی در سطوح مختلف به طلاب و روحانیت اهل سنت، تجلیل و تکریم از بزرگان اهل سنت و شهدای سرافراز این مناطق همگام با سایر بزرگان استان و تقویت فعالیت‌های فرهنگی، هنری، مذهبی و اجتماعی در این مناطق به عنوان نگاه ویژه نظام و انقلاب همواره مطرح بوده است.

موضع‌گیری‌های ارزشمند و شایسته علما، روحانیت و طلاب علوم دینی اهل سنت در کنار مردم کُردنشین و وفادار استان کرمانشاه در همه دوران از پشتوانه‌های ماندگار نظام مقدس جمهوری اسلامی است به ویژه حضور و مشارکت گسترده مردم در انتخابات‌ها و صحنه‌های حضور جمعی مردم که حقیقتا به جلوه‌ای از وفاداری به انقلاب اسلامی تبدیل شده قابل ستایش است.

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 306
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 46
ارسال نظر در مورد این مقاله

شماره‌های پیشین مجله

MDB2 Error: unknown error