یکشنبه
خرداد 23
 
  • افزایش اندازه متن
  • اندازه متن پیش فرض
  • کاهش اندازه متن

کیفیت ثبوت رؤیت هلال ماه شوال و اعلام عید سعید فطر

مقاله 8، دوره 3، 1 (ویژه ائمه جمعه)، تابستان 1391، صفحه 16-17 XML اصل مقاله (261 K)
نوع مقاله: مقالات
نویسندگان
ملا عبداله غفوری
ـ امام جمعه اهل سنت شهرستان روانسر استان کرمانشاه
موضوعات
مقالات
اصل مقاله

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله الّذی ارسل رسوله بالهدی و دین الحقّ لیظهره علی الدین کلّه و الشّکر لله علی ما هدانا لتعلیم دینه و صلّی الله و سلّم علی سیدنا محمد نبیه و علی آله و اصحابه و اتباعه و علماء دینه.

 و بعد

برادران و خواهران مسلمان سلام و رحمت و برکات خداوند متعال بر شما مسلمانان واقعی و پیروان راستین دین مبین اسلام باد. از بارگاه اقدس منان هدایت و ارشاد و آمرزش همه را مسئلت می نمایم. سالهاست مشاهده می شود که امت اسلامی در نقاط مختلف کردستانات در اول و آخر ماه مبارک رمضان به خاطر گرفتن یا نگرفتن روزه دچار اختلافات می شدند، به نوعی که در شهر و یا در روستا عده ای از مسلمین روزه هستند و عده ای دیگر از مردم نماز عید فطر به جا می آوردند و عملاً روز عید فطر را اعلام می‌نمایند. در این حال مسلمانان به دو فرقه تقسیم می شوند که خود به خود اختلافاتی دامن گیر مسلمین می شود و علاوه این که خود مخالف با شئون اسلامی است، در میان ملت اسلام بغض و کینه و عداوت به وجود می آید، لذا لازم است مسلمانان بخصوص روشنفکران و علمای محترم شهر و روستا با وحدت کامل و هماهنگی بیشتر و برنامه ریزی دقیق‌تری دنبال این مسئله مهم دینی باشند و خدای نخواسته مجال ندهند اغراض شوم نفسانی را به دین حنیف اسلام بکشانند و این ماه مبارک، ماه غفران، ماه گذشت و ماه وحدت و همبستگی، دستخوش هوی و هوس نفسانی قرار دهند و لازم است نسبت به یکدیگر حُسن ظن و اخلاص و اخوت اسلامی را در نظر داشته باشیم که « انّما المؤمنون اخوه» و حقیقت و واقعیت دین را بنگریم و آن را به مسلمین ارائه دهیم و جهاد اکبر را که همانا جهاد با نفس است به همه بیاموزیم و خود به آن عمل نمائیم که روزه ماه مبارک خود جهاد با نفس است.

برادران مطلع هستند که خداوند متعال ماه مبارک را بر ما واجب و حضرت رسالت پناه بر مبنای دستورات و قواعد شیرین اسلامی ما را به آن ارشاد فرموده اند و بر اجرای دین و دستورات و احکام تاکیدات فراوان داشته اند، لذا بر ما مسلمین است که به دستورات شریعت مقدس اسلام گوش شنوا و اطاعت کامل داشته باشیم، زیرا این اطاعت ما را به سعادت می رساند. قرآن کریم می فرماید: «قل ان کنتم تحبّون الله فاتّبعونی یحببکم الله الآیه». بر ما واجب و لازم است به مسائل و دستوراتی که در فقه شافعی برای غُرَّه (ماه نو) و یا سلخ ماه مبارک نوشته اند توجه داشته باشیم و بر همین مبنی روزه ماه مبارک را شروع و به پایان برسانیم. مطالبی که در این مختصر نوشته می شود مربوط به موارد زیر است:

1. نظر علمای اعلام در کتب معتبره فقه شافعی در رابطه با ثبوت هلال و عدم آن

2. نظریات علما در مورد گرفتن روزه یوم الشک

3. نظریات علما در مورد تبعیت از کشورهای اسلامی درباره روزه ماه.

 امید است خداوند متعال طاعات و عبادات و صیام و قیام همه مسلمین را قبول فرماید و وسوسه شیاطین الجن و الانس در همه زمان و مکان از قلوب ما به دور بدارد و ما را به پیروی از شریعت غرّای محمدی (ص) هدایت فرماید. بمنّه و کرمه ـ آمین

بر همگان مشخص است که در انجام روزه ماه رمضان و یا پایان آن رؤیت هلال و یا اکمال از ضروریات این عبادت مقدس الهی است. لذا مسلمین در هر کشور و مملکتی هم دنبال غره  ماه شعبان هستند و هم دنبال غره ماه رمضان. به خاطر اینکه این عبادت را طبق دستوراتی که شارع مقدس اسلام آورده انجام دهند و بدین وسیله خدای را از خود خشنود سازند. پس یکی از دو شرط یا تحقق رؤیت هلال یا اکمال شعبان برای ماه مبارک رمضان حتمی است. هم چنان که صاحب «الفقه علی مذاهب الاربعه» در جلد 1 صفحه 548 فرموده: «یثبت شهر رمضان باحد امرین الاول. رویه هلاله اذا کانت السماء خالیه مما یمنع الرویه من غیّم او دخان او غبار او نحوها. الثانی اکمال شعبان ثلاثین یوماً اذا لم تکن السماء خالیه مما ذکر لقوله (ص) صوموا لرؤیته و افطروا لرؤیته فان غمّ علیکم فاکملوا عدّه شعبان ثلاثین رواه البخاری عن ابی هریره و معنی الحدیث ان السماء اذا کانت صحواً کان امر الصوم متعلقاً برؤیه الهلال اما اذا کان بالسماء غیّم فانّ المرجع فی ذلک یکون الی شعبان بمعنی ان تکلمه ثلاثین یوماً بحیث لو کان ناقصا فی حسابنا نلغی ذلک النقص و ان کان کاملاً وجب الصوم و هذه القاعده وضعها الشارع الذی امر بالصیام فهو صاحب الحق المطلق فی نصب العلامات التی یریدها و هو قد قال لنا ان کانت السماء صحراً»

یعنی ثابت می شود ماه رمضان به یکی از این دو امرین یا رویت هلال، زمانی که آسمان صاف باشد از موانع دید از قبیل ابر، دود، غبار و غیر اینها. دوم، تمام نمودن سی روزه ماه شعبان. بخاری از اباهریره روایت نموده است و معنی این حدیث این است که اگر آسمان صاف باشد گرفتن روزه مربوط به رؤیت هلال است، اما اگر آسمان از موانع مذکور صاف نباشد گرفتن روزه مربوط به تکمیل سی روزه ماه شعبان است به نوعی که اگر ماه هم ناقص باشد آن نقص هم فاقد اعتبار است و اگر کامل باشد روزه واجب می شود و این قاعده ای است که شارعی که امر به روزه گرفتن نموده وضع کرده. پس شارع، صاحب حق مطلق است در قرار دادن علامات آن چنانی که خودش اراده کند، در حالی که به ما گفته اگر آسمان صاف باشد. استاد دکتر احمد الثر باصی استاد جامعه الازهر در کتاب «یسئلونک فی الدین والحیاه» جلد دوم صفحه 106 کیفیت روزه و حساب نتایج را به این شرح نقل نموده است؛

السوال: هل یجوز ان نعتمد علی النتایج فی صوم رمضان و فی الفطار؟

الجواب: قال رسول الله (ص) عن هلال رمضان: «صوموا لرؤیته و افطروا لرؤیته» فان غمّ علیکم (ای لم یظهر لکم) فاکملوا عده الشعبان ثلاثین یوماً». و قالت السیده عایشه (رض): «کان رسول الله (صلی الله علیه و سلم) یتحفظ من هلال شعبان مالا یتحفظ من غیره، ثم یصوم لرؤیه هلال رمضان، فان غم علیه عدّ ثلاثین یوما ثم صام» و معنی هذا ان الرسول کان یدقق فی رؤیه هلال شعبان و فی عدّ ایامه محافظه علی صوم رمضان و کان یهتم اکثر من اهتمامه بغیره، فان رای هلال رمضان لیله الثلاثین من شعبان صام رمضان، و ان حال دون رؤیته غیم اکمل عده شعبان ثلاثین یوما، و نستفید من هذا ایضا اننا اذا رأینا هلال رمضان صمنا، و لو کان شعبان ناقصا، بان کان تسعه و عشرین یوماً، و اذا رأینا هلال شوال افطرنا و لو کان رمضان ناقصاء بان کان تسعه و عشرین یوما.

و هم چنین صاحب الفقه در جلد اول صفحه 550 در مورد اختلاف مطلعین چنین فرموده است: "الشافعیه قالوا اذا ثبت رؤیه الهلال فی جهة وجب علی اهل الجهة القریبه منها من کل ناحیه ان یصوم بناءً علی هذا الثبوت. والقرب یحصل باتحاد المطلع بان یکون بینهما اقل من اربعه و عشرین فرسخاً تحدیدا اما اهل الجهه البعیدة فلا یجب علیهم الصوم بهذه الرؤیه لاختلاف"

شافعیه فرموده‌اند: زمانی که رؤیت ماه در جهتی ثابت شد بر تمام مردم آن جهت و تمام نواحی که نزدیک باشد روزه بر مسلمین آن سامان واجب می شود. و نزدیکی هم به اتحاد مطلع و حداقل فاصله 24 فرسخ حاصل می شود. لیکن جاهایی که دورتر از 24 فرسخ باشد روزه بر این مسلمین دیار بعید واجب نمی باشد.

در همین مورد صاحب مغنی محتاج در جلد اول صحیفه 422 فرموده اند: «و اذا رؤی ببلدٍ لزم حکمه البلد القریب منه قطعا کبغداد و الکوفه لانّما کبلدٍ واحدٍ فی حاضری المسجد الحرام دون البعید فی الاصح کاالحجاز والعراق» در کتاب «فتح المبین» در صحیفه 218 ج 2 نیز چنین تصریح فرموده اند: «و اذا ثبت رؤیت ببلدٍ لزم حکمه البلد القریب دون البعید و یثبت البعد باختلاف المطالع علی و المراد باختلافها ان یتباعد المحلان بحیث لوزوی فی احدهما لم یره الآخر غالبا قاله فی الانوار و قال التاج التبریزی و اقره غیره لایمکن فی اقل من اربعه و عشرین فرسخاً و نبه السبکی و تبعه غیره علی انه یلزم من فی البد الشرقی رؤیته فی البلد الغربی من غیر عکسٍ اذاللیل یدخل فی الشرقیه قبلُ. و قضیه کلا مهم انه متی رؤی فی شرقیٍ لزم کل غربیٍ الیه العمل بتلک الرؤیه و ان اختلف المطالع».

 لزوم تبعیت از حکم حاکم شرع

 در اعلام عید فطر

و اما در مورد حکم حاکم، صاحب الفقه علی مذاهب الاربعه، در جلد اول صفحه 552 فرموده:

لو حکم بثبوت الهلال بناءً علی ای طریق فی مذهبه وجب صوم علی عموم المسلمین و لو خاف مذهب البعض منهم لان حکم الحاکم یرفع الخلاف.

و اما در مورد یوم شک که در بین عامه مسلمین مطرح است در کتب معتبره صراحتاً تحریم روزه این روز را اعلام فرموده اند. هم چنان که علامه شیخ احمد ابن حجر مکی رحمه الله علیه فرمود: «و من ثم قال اصحابنا لو شاع بین الناس ان الهلال رویء و لم یشهد برؤیته احدٌ کان ذالک الیوم یوم شک حتی یحرم صومه». (فتاوی الکبری، ص 61) یعنی اصحاب ما (علماء) فرموده اند اگر در بین مردم، رؤیت هلال شایع شد و کسی در محضر حاکم و یا نوّابش ادای شهادت ننمود، آن روز روز یوم الشک است.

و اما در مورد هلال ماه شوال مختصراً حضرت آیت الله مردوخ سنندجی در جلد اول کتاب فقه محمدی صحیفه 64 که از کتب معتبره فقه استنباط نموده است. چنین می فرماید: برای رؤیت هلال شوال استکمال (30 روز) ماه رمضان یا شهادت 2 نفر عادل واجب است در نزد قاضی. و اعلام عید توسط حاکم شرع است.

الشافعیه- قالوا یشترط فی تحقیق الهلال و وجوب الصوم بمقتضاه علی الناس ان یحکم به الحاکم، فتی حکم به وجب الصوم علی الناس ولو وقع حکمه عن شهاده و احد عدل

«الفقه علی المذاهب، ج 1، ص 552»

 برادران مسلمان!

 آنچه که محتوای این جزوه را تشکیل می دهد کلا از منابع و کتب دینی معتبر نقل شده و ما مسلمانان ملزم به رعایت آن هستیم. در این چند مقاله خصوصاً از کتب معتبره شافعی استنباط گردیده و علمای اعلام کثر الله امثالهم و نفعنا بعلومهم سالهای فراوان عمر گران مایه شان را در نوشتن و تقریر و ابلاغ به مسلمین صرف نموده اند، همانا تبعیت کامل از شریعت مقدس اسلام بوده و هست و امت اسلامی خاصتاً پیروان مذهب حضرت شافعی (رض) اعمال دینی خودشان را بر مبنای همان منقولات تطبیق نموده و آن گونه عمل نمایند و از محدوده ای که در آن مذهب تحدید شده خارج نشوند و باز همان مسائل را برابر آیه شریفه قرآن کریم (و اذ اخذ الله میثاق الذین اوتوا الکتاب لتبیننه للناس) بازگو نمایند. «و ما انزل الله و ما امر به الرسول» به مردم ابلاغ نمایند که اگر به این نحو حرکت شود مسلمین از بیراهه و از اعمال بی اجر در امان خواهند بود. مثلا ماه مبارک رمضان که شریعت مقدس اسلام بر مسلمین واجب گردانیده قاعده و اسلوب صحیحی هم برای انجام آن وضع نموده که حق هم با شارع است، چنان چه قبلا ذکر شده در جملات «الفقه علی مذاهب الاربعه» با این مختصر دلایل و مدارکی که نوشته شد و انشا الله از نظر علمای بزرگوار منطقه هم می گذرد. چند نکنه در گرفتن روزه از ضروریات ماه مبارک رمضان است که به آن توجه و اهتمام خاص نمائیم.

1- رؤیت و یا استکمال برابر سند و مدارک منقوله.

2- عدم تبعیت از کشورها و مللی که از فراسخ محدوده دور تر هستند.

3- سعی و اهتمام بیشتر در مورد رؤیت هلال ماه شوال و شهود شاهدین عدلین در نزد حاکم و اعلام حکومت مبنی بر خاتمه ماه مبارک رمضان و برگزاری مراسم عید فطر.

4- مسئله دیگری که زیاد اهمیت دارد اتفاق نظر علمای منطقه می باشد که با توجه به آیه شریفه (واعتصموا بحبل الله ....) و آیه (ولا تنازعوا فتفشلوا ...) عمل نمایند. مسایل دینی مخصوصا عبادت مقدس ماه مبارک رمضان با هماهنگی بیشتر و وحدت رویه عمل و مسلمین را به آن طریقی که خدا و رسولش مقرر فرموده ارشاد و هدایت نمایند. باشد که مسلمانان را از تفرقه و خطا و لغزش بر حذر دارند.

5- به برادران و خواهران مسلمان توصیه می شود این رساله مختصر را که در اختیار دارند با اشتیاق دینی که دارند آن را مطالعه دقیق فرموده و دیگر برادران و خواهران دینی بیسواد را به مسائل مربوط آگاه سازند و ما را نیز به دعای خیرتان مستفیض فرمائید.

انشاءالله

و صلی الله و سلم علی سیدنا و مولانا و شفیع ذنوبنا محمد و علی آله و اصحابه اجمعین و آخر دعوانا ان الحمد لله رب العالمین

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 317
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 47
ارسال نظر در مورد این مقاله

شماره‌های پیشین مجله

MDB2 Error: unknown error