پنج شنبه
اردیبهشت 16
 
  • افزایش اندازه متن
  • اندازه متن پیش فرض
  • کاهش اندازه متن

حادثه تلخ و خونین 17 شهریور 1357

مقاله 24، دوره 30، شماره 48، پاییز 1397، صفحه 52-53 XML اصل مقاله (643 K)
نوع مقاله: تقویم مناسبت ها
اصل مقاله

شروع نهضت امام خمینی(ره) و مبارزات بی بدیلش در آغاز دهه چهل و قیام 15 خرداد، اسلام سیاسی را در سطحی گسترده رویاروی رژیم قرار داد. تلاش‌های فکری و سیاسی حضرت امام(ره) به عنوان رهبر نهضت، با توجه به گستره وسیع هواداران اسلام انقلابی در میان روشنفکران دینی، سرانجام در میان مجموعه مخالفان سیاسی رژیم، جایگاه استوار و خدشه ناپذیر آن را تثبیت کرد و به عنوان خمیر مایه فکری انقلاب توانست همه جریان‌های موجود را با خود همراه ساخته یا به حاشیه براند. اما این نهضت به جرقه‌ای نیاز داشت که در هفده دی 1356 افروخته شد و انقلاب را در شکل تازه‌ای که عبارت از رویارویی آشکار و مستقیم با رژیم پهلوی بود به حرکت در آورد و فضای نسبتاً مساعد سیاسی سال‌های پس از 1355 نهضت را سرعت و شتاب بیشتری بخشید.

یکی از مقاطع حساس مبارزات ملت مسلمان ایران علیه رژیم پهلوی، قیام 17 شهریور 1357 می‌باشد.  شهریور ماه سال 1357 مصادف با ماه رمضان بود. در شب‌های این ماه مبارک، در اکثر مجالس مذهبی ومساجد از اسارت و خفقان و نبودن آزادی و توهین رژیم به مقدسات ملت ایران صحبت می‌شد و مردم اعتراض خود را در قالب راهپیمایی نشان می‌دادند. در شب‌های هفتم، هشتم و نهم شهریور ماه به هنگام تظاهرات بین مردم و عوامل رژیم درگیری به وجود آمد. این درگیری منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از هم وطنان در میدان ژاله شد.

یکی از شاهدان عینی واقعه شب‌های ماه رمضان در این باره چنین می‌گوید: “مردان و زنان، در میدان ژاله تا انتهای خیابان ژاله جمع شده بودند و آقای علامه نوری سخنرانی می‌کرد. بعد از گذشت چند شب، گاردی‌ها از قبل در میدان ژاله خاک اره و بنزین ریخته بودند تا بدین وسیله مانع هرگونه تظاهراتی شوند، بعد از اتمام سخنرانی، در حدود ساعت دوازده ونیم و به هنگام بلند شدن مردم، یکدفعه کبریت کشیدند و خیابان آتش گرفت. در آن شب به طرف مردم تیراندازی شد و مردم در کوچه‌های اطراف پراکنده شدند. لذا می‌توان بیان داشت نطفه روز خونین 17شهریور، در شب‌های ماه رمضان و بعد از روی کار آمدن دولت به اصطلاح آشتی ملی شریف امامی     در پنجم شهریور بسته شد.

اینک برای استماع دقیق‌تر حادثه  17 شهریور خدمت یکی از شاهدین آن روز رسیدیم حاج فضل ا... فرخ  پدر شهید علیرضا فرخ  یکی از مردان انقلابی آن دوران که طمع شکنجه‌های رژیم منحوس پهلوی  را تحمل نمود.

 جناب آقای فرخ از دبیرخانه شور ای نمایندگان ولی فقیه در مناطق قومی کشور  در راستای انعکاس گزارش حادثه 17 شهریور در نشریه فرهنگی و اجتماعی و خبری وفاق که برای جامعه مخاطب برادران و خواهران محترم اهل تسنن چاپ می‌شود   خدمت رسیدیم تا این حادثه خونبار را از لسان شما برای عزیزان نقل کنیم.

گویا شما در حادثه 17 شهریور حضور داشتید و این واقعه تلخ را از نزدیک نظاره گر بودید حادثه را برای ما به صورت کلی توضیح دهید:

مسئله 17 شهریور با سایرتظاهرات و مراسم‌ها و راهپیمایی وکشتاری که در زمان شاهنشاهی بود، یک فرق عمده داشت و این فرق عمده  این بودکه معمولاً دستگاه جبار و طاغوت چه درکشورما و چه در کشورهای دیگر، اگر علیه آن‌ها تظاهرات یا راهپیمایی انجام می‌گرفت سعی می‌کردند به وسیله نیروهای خودشان از طریق گاز اشک آور یا ماشین آب پاش و تیراندازی هوایی و نهایتاً تیراندازی مستقیم مردم را متفرق کنند و تجمع و تظاهرات را بهم بزنند. اما فرق 17 شهریور این بود که در این روز رژیم به قصدکشتار و قتل و عام مردم وارد میدان شده بود.

در روز 16 شهریور بعد از اتمام راهپیمایی بزرگی که از منطقه قیطریه آغاز شده بود که در نهایت در میدان آزادی  خاتمه یافت، مشاهده کردیم تابلوهایی بالا رفت و روی آن نوشته بودند( فردا ساعت 7 صبح میدان ژاله) روز پنج شنبه بود و اعلام شد فردا 7 صبح میدان ژاله، حالا این اعلامیه‌ها و این دعوت از کجا بود برای ما مشخص نبود ولی مردم بالاخره تحت تاثیر قرار گرفتند و فردای آن روز صبح زود در میدان ژاله آن روز و میدان شهدا فعلی تجمع کردند. رژیم از ساعت 7 صبح حکومت نظامی اعلام کرده بود یعنی تجمع ممنوع و مردم هم از این اعلام حکومت نظامی خبر نداشتند. جمعیت زیادی از زن و مرد به میدان شهدا و خیابان‌های اطراف آن تجمع کرده بودند و البته برای حفظ خانم‌ها که دیگر آن‌ها هم وارد تظاهرات شده بودند آن‌ها را وسط میدان نشانده بودند و اطراف آن‌ها را آقایان گرفته بودند و 4 خیابان منتهی به میدان پر از جمعیت بود. یک مرتبه نیروهای رژیم حاضر و آماده کشتار شدند  حتی از پشت بام‌ها از بلندی‌ها تقریباً  این جمعیت به محاصره کامل درآمده بود. نیروهای نظامی از یک طرف حمله نکردند تا مردم بتوانند از یک طرف فرارکنند آن‌ها از همه طرف حمله کردند و خانم‌ها که در وسط جمعیت بودند بیشترین صدمه را دیدند  و تعداد کثیری  از آنها هم شهید شدند. خانم‌ها با فرزندان شیرخوار در آغوش به شهادت رسیده بودند و صحنه‌های دلخراشی بودکه دل هر انسان آزاده‌ای را به درد می‌آورد. در طول انقلاب تظاهرات متعددی وجود داشت ولی در این تظاهرات‌ها شهید خانم یا کودک نداشتیم اما در 17 شهریور شهید مرد و زن و کودک فراوان داشتیم و خیلی بی رحمانه آن‌ها را به شهادت رسانده بودند. این درگیری منحصر به میدان شهدا نبود بلکه تعداد زیادی از خیابان‌های اطراف مردم توسط ماموریت حکومتی تحت تعقیب قرار می‌گرفتند وبه سمت آن‌ها  تیراندازی می‌کردند. منطقه به محاصره  کامل نیروهای گارد شاهنشاهی درآمده بود.  بیمارستان‌های اطراف میدان شهدا پراز مجروحین بود. ساواک با مراجعه به بیمارستان‌ها مجروحین را با خود می‌برد و به هیچ یک از آن‌ها کوچک‌ترین رحمی نمی‌کرد. کانتیرهای زیادی در بهشت زهرا و محوطه اطراف آن ومحل غسالخانه مملو از شهدا بود. کشتار به قدری فجیع و بی رحمانه و خشنونت بار بود که ما انقلابیون که از ابتدا در صحنه انقلاب بودیم تقریباً مایوس شده بودیم و رعب و وحشت عجیبی ما را احاطه کرده بود، گفتیم کار به اتمام رسیده دیگر امکان تجمع و راهپیمایی وجود ندارد. مردم سرکوب شدند و به خیال خودمان فاتحه انقلاب را خوانده بودیم. فردای آن روز تلخ،  امام امت اطلاعیه را صادر کرد. در این اطلاعیه آمده بود مردم مایوس و ناامید نشوید، این دستگاه روبه زوال و نابودی  است و این کشتار بی رحمانه دلیل ضعف حکومت پهلوی است. امام در این اطلاعیه این راهپیمایی را تایید نمودند و فرمودند: ای کاش خمینی هم  در کنار شما بود و در میان شما کشته می‌شد. این اعلامیه مثل روحی که به کالبد مرده بدمد و آن را زنده کند دوباره همه انقلابیون را زنده کرد  و به آن‌ها روحیه داد و مردم  مجدد به صحنه آمدند. از فردای آن روز تظاهرات ما در بهشت زهرا قوت گرفت. 

 جمعیت کماکان در بهشت زهرا بود و تظاهرات در بهشت زهرا  ادامه داشت. در بهشت زهرا مردم تشییع جنازه شهدا را انجام می‌دادند  و همچنین تظاهرات می‌کردند دیگر جلوی مردم را نمی‌شد گرفت. عده زیادی  از شهدای 17 شهریور فقط در بهشت زهرا تشییع شدند. تعداد زیادی از این عزیزان به دست صاحبانشان نیافتادند. مردم خبرنداشتند فقط می‌دیدند  مثلاً  عده‌ای از خانواده‌شان مفقود شدند و برنگشتند. نمی‌دونستند به بیمارستان یا به بهشت زهرا مراجعه کنند. مردم روزها به بهشت زهرا می‌آمدند و درمیان شهدا به دنبال افراد خانواده خود می‌گشتند. در میان  این شهدا حتی  افراد نظامی و سرباز و  همافر هم  به چشم  می‌خورد که در اثر همراهی با جمعیت یا تمرد از مافوق به وسیله رژیم به شهادت رسیده بودند. در میان این شهدای مظلوم از تمام سن‌ها نفر وجود داشت مرد و زن  پیر و جوان خردسال و... که جنازه‌های آن‌ها روی هم انباشته شده بود.  تعداد این شهدا هم به طور دقیق معلوم نبود و به وسیله مردم به خاک سپرده می‌شدند.  رفته رفته صدای انقلاب به شهرهای مختلف رسید  و علیه رژیم بسیج شدند و نفرت پیدا کردند. رژیم پهلوی مجبور شد به دلیل اینکه بتواند مردم را قدری آرام کند به بعضی از وکلای مجلس که آن زمان وابسته دربار بودند دستور داد انتقاد کنند و این کشتار بی رحمانه را محکوم کنند و اعتراض را نسبت به دولت وقت مطرح کنند و شاه را مبرا از این کشتار بکنند  واین موضوع را به طور کامل به گردن دولت و نخست وزیر بیاندازند تا جو کمی آرام گردد. شهرها یکی پس از دیگری حرکت کردند و با انقلاب همراه شدند حتی مناطقی که برادران و خواهران اهل سنت بودند به انقلاب پیوستند و همراه شدند بعد از پیروزی انقلاب مردم ما، ترک و لر و شیعه و سنی با انقلاب همکاری داشتند و در خدمت انقلاب بودند و هستند و خواهند بود. 

جناب آقای فرخ در مورد یکی از مباحث بسیار مهم و حساس دنیای اسلام است و آن وحدت شیعه و سنی است اگر مطلبی دارید بیان کنید:

دشمنان اسلام یکی از حربه‌هایی  را که از گذشته تا حال پیگیری می‌کردند مسئله ایجاد تفرقه میان امت اسلام بوده است، یعنی چنانچه اگر دولت عثمانی  را قطعه قطعه کردند و از میان آن دولت غاصب اسرائیل را ایجاد کردند از آن طرف به وضع فجیع‌تری حکومت سعودی  را به وجود آوردند. این موارد به علت تفرقه‌ای بود که  در میان مسلمانان انداخته بودند  تفرقه میان عرب و عجم، تفرقه میان شیعه و سنی. در حال حاضر  تمام تلاش آن‌ها  از ابتدای انقلاب تا حال این بوده است که در کشور اختلاف افکنی کنند اختلاف قومی به وجود آورند، اختلاف شیعه و سنی را پررنگ کنند.

بحمدا... با رهبری معمار کبیر انقلاب و توصیه‌های مقام معظم رهبری درباره مسئله خطیر وحدت میان شیعه و سنی کارهای بسیاری انجام شده است و باید نسبت به آن نهایت تلاش وکوشش را انجام داد. اهل سنت در دین و آیین اسلام و قانون اساسی  به عنوان برادران دینی ما محسوب می‌شوند. مسئله وحدت و یکپارچگی موضوع جدیدی نیست بلکه این مسئله از زمان قدیم وجود داشته است.  به طور مثال آیت ا... بروجردی ارتباطی را با دانشگاه الازهر وشیخ شلتوت برقرار  و دارالتقریب را تاسیس می‌کند و به قدری این عمل اثر بخش می‌گردد که شیخ شلتوت مذهب و فقه شیعه را به رسمیت می‌شناسد. در زمان ائمه طاهرین توصیه فراوان به وحدت شده است حتی سفارش شده است در مساجد  اهل سنت نماز خوانده شود. امام خمینی(ره) به حجاج فرمودند: در جماعات نمازی که در مکه و مدینه برگزار می‌گردد پشت برادران اهل سنت نماز بخوانید. این موارد همه از مواضع وحدت امت اسلام است که شیعه و سنی باید قائل به آن باشند. امروز کفر جهانی اتحاد قابل توجهی پیدا کرده و به طور علنی علیه اسلام و دنیای اسلام  فعالیت  قوی را انجام می‌دهد. دنیای اسلام امروز باید توجه خاص به مسئله وحدت داشته باشد و با انسجام علیه کفر جهانی بایستد و توطئه‌های آن را خنثی نماید. عده ای به‌صورت ناخواسته یا خواسته به تفرقه‌ای که دشمن ایجاد کرده است دامن می‌زنند و این از جهل و تعصب بی جا است و برای اسلام این سم است. دشمن مسئله شیعه هراسی و ایران هراسی  را به عنوان توطئه‌ای طرح نموده که مسلمین  از دشمن اصلی غافل شوند و به دشمن دروغین یعنی جمهوری اسلامی فکر کنند  و انسجام و یکپارچگی نابود شود. این نیرنگ باید از طرف امت اسلام شناخته شود و بستر مبارزه قوی و حساب شده‌ای نسبت به آن ایجاد گردد.

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 65
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 40
ارسال نظر در مورد این مقاله

شماره‌های پیشین مجله

MDB2 Error: unknown error