یکشنبه
خرداد 23
 
  • افزایش اندازه متن
  • اندازه متن پیش فرض
  • کاهش اندازه متن

نقش زنان در حکومت های دینی حاکمیت و مردم سالاری دینی

مقاله 8، دوره 4، شماره 18، زمستان 1392، صفحه 38-43 XML اصل مقاله (612 K)
نوع مقاله: عناوین برتر
نویسندگان
مرجانه صلاحدید
معینه کاروان حج اهل سنت
چکیده
وقتی که انسان را مورد بررسی قرار می دهیم این بررسی شامل مرد و زن است، زنان نیمی از جامعه انسانی هستند، چنان که مردان نیمی از جامعه انسانی می باشند.
موضوعات
مقالات
اصل مقاله

نقش زنان

در حکومت های دینی حاکمیت و مردم سالاری دینی

 

 "از دامن زن مرد به معراج می رود"

امام خمینی (ره)

 

وقتی که انسان را مورد بررسی قرار می دهیم این بررسی شامل مرد و زن است، زنان نیمی از جامعه انسانی هستند، چنان که مردان نیمی از جامعه انسانی می باشند.

 اگر جامعه انسانی را به پرنده ای مثال بزنیم، این پرنده که دو بال و پر دارد، یک بال و پرش مردانند و یک بال و پرش زنان. در این صورت پرنده می تواند به پرواز در آید و به هدف برسد.

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَىٰ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً" مرد یا زنانی که کار نیک انجام دهد در حالی که با ایمان باشد قطعا" به او زندگی پاکیزه (در دنیا و آخرت) می بخشیم "(سوره نحل-آیه 97)

زن بزرگ است و تاریخ، بزرگی او را نشناخته است. جفای تاریخ به زنانی که دین عظیمی بر گردن او دارند نابخشودنی است. اگر در مورد مردان بزرگ چه بسیار لب به سخن گشوده و آدم های دست چندم را مطرح کرده، درباره زنان بیشتر از همه چیز سکوت اختیار کرده و خاموشی گزیده است.

اگر زنان در دنیای معاصر از وضعیت خود به تنگ آمده و هویت حقیقی خود را گم کرده اند آیا بهترین راه پرسه زدن در تاریخ نیست؟ آیا نمی توان ریشه های هویت زنانه را در سرگذشت زنان بزرگ یافت؟ تاریخ زندگی این زنان اگر چه با هم متفاوت است، اما حلقه مستحکمی این زندگی ها را به هم پیوند می دهد؛ حلقه ای که آنها را به سوی امر قدسی رهنمون می شود.

گروه بزرگی از بانوان در روزگار پیامبر ( و سپس در دوره امامان ) هماره با شنیدن خطبه های نماز جمعه و دیگر آموزه های تعلیمی و تبلیغی پیامبر، موضوعات تفسیری و مسائل مربوط به عقاید، اخلاق و احکام دین را یاد می گرفتند و آن را به دیگران منتقل می ساختند؛ چه پیامبر آموزش دانش را بر هر زن و مرد مسلمان واجب می شمرد. نیز مسلمانان را به رساندن پیام دین به دیگران تشویق می فرمود.

در صدر اسلام، دشمنان دین و مخالفان اهل بیت، برای مبارزه با اسلام، افزون بر استفاده ابزاری از زنان، از زنان شاعره و سخنور نیز کمک می گرفتند.

شاعران و هجوسرایان و رجزسرایان با برشمردن افتخارات جاهلی، زنده کردن کینه های جاهلی و سرودن اشعار هیجان انگیز، احساسات کافران را بر ضد مسلمانان تحریک می کردند. به ویژه پس از غزوه خونین بدر، کفار قریش برای گرفتن انتقام بدر از مسلمانان از ابزار هنر شعر بسیار استفاده بردند.

در نبرد احد، زنان مسلمان مدینه برای کمک به پیامبر با همه توان شرکت کردند. برخی از زنان برای مداوای زخمیان و آب دادن به تشنگان همراه پیامبر به احد رفتند. برخی مانند نسیبه با شجاعت با کافران جنگیدند و از پیامبر دفاع کردند.

بانوان مدینه فرزندان و همسران و برادران خود را برای کمک به پیامبر به جبهه فرستادند و آنان را تشویق می کردند به اسلام یاری رسانند. بانوان دین پرور، افراد ترسو و عافیت طلب را نکوهش کرده و از به جا ماندگان از نبرد عیب می گرفتند. آنان از میراث شهیدان پاسداری کرده، یاد و خاطره افتخار آفرین جانبازان راه خدا را بزرگ داشتند و نگذاشتند که یاد و افتخارات آنان در تاریخ کم رنگ شود. زنان انصار به ویژه زنان قبیله بنی الاشهل که بیشترین کشتگان از آنان بود به سفارش پیامبر نخست به خانه حمزه سیدالشهدا رفتند. در آنجا ضمن همدردی با خاندان پیامبر در عزای آن شهید غریب، از ایثارها و شجاعت های شهیدان یاد کردند.

داستان های ذیل بر اساس مستندات تاریخی نوشته شده و می شود شخصیتی زنده و عینی از آنها ارائه کرد.

 

آسیه، همسر فرعون

یکی از زنانی که قهرمانانه در برابر حوادث سخت و تلخ ایستادگی کرد، حضرت آسیه همسر فرعون بود. با اینکه همسر فرعون بود و در میان زرق و برق و کاخ و تجملات زندگی می کرد هرگز خود را نباخت و در پنهان به موسی (رض) و خدای او ایمان آورد. و در همان دوران کودکی موسی (رض) را از آب گرفت و بهتر از مادر از او پرستاری کرد و هرگز نگذاشت گزندی به موسی برسد. این زن با کمال آن چنان فکر باز و بینش روشنی داشت که طبق روایات به اندازه یک چشم به هم زدن به وحی الهی کافر نشد. مطلب دیگر این که او جزء چهار زن نمونه تاریخ گردید که بهترین زنان بهشتند. یعنی آسیه، مریم (رض)، خدیجه (رض) و فاطمه (رض).

 

نونا، مادر ابراهیم خلیل (رض)

نمرود مطابق خوابی که دیده بود و یا از اخبار کاهنان دریافته بود که امسال کودکی متولد می شود که در آینده به دست آن کودک هلاک خواهد شد. به همین خاطر پسرهای بسیاری را کشت. مادر ابراهیم (رض) در چنین بحرانی سخت، دور از چشم جاسوسان نمرود، ابراهیم را در غاری به دنیا آورد و تا 13 سال او را دور از چشم جاسوسان پنهان کرد و با ترتیب خاصی او را وارد شهر کرد و ابراهیم (رض) اندک اندک مبارزه با بت پرستان را شروع کرد و هر روز بر اوج مبارزه اش می افزود. مقاومت و رشادت و استقامت مادر او در برابر حوادث بسیار تلخ روزگار درس بزرگ و سازنده ای برای زنان تاریخ گردید.

 

مریم دختر عمران نیز از زن های نمونه و کامل قبل از اسلام است

نور ایمان، تقوی و پاکدامنی او را به این مقام رساند که جبرئیل امین بر او وارد شد و بر او دمید و او باردار شد و سپس حضرت عیسی (رض) از او متولد گردید. مردم نادان سخن ها گفتند و مریم را رنجاندند. سرانجام مریم که به امر خدا روزه سکوت گرفته بود با اشاره به مردم گفت:"از کودک در گهواره بپرسید."مردم سخن او را به مسخره گرفتند، اما به قدرت خداوند متعال کودک زبان گشود و گفت :"من بنده خدایم. خدا مرا پیامبر نمود و کتاب به من داد و هر جا باشم مرا مایه خیر و برکت قرار می دهد."

 

حضرت خدیجه (رض)

حضرت خدیجه وقتی با پیامبر ازدواج کرد آغاز اسلام بود و پیامبر سخت در فشار و کارشکنی دشمنان بود. تمام اموالش را در اختیار رسول خدا گذاشت و آن حضرت همه اموال را در راه پیشبرد اسلام و مستضعفین مصرف نمود. خدیجه با جان و مال در سخت ترین شرایط به خدمت اسلام برخاست و قهرمانانه حمایتی پیگیر از اسلام کرد و در این راه تلخ ترین حوادث را تحمل نمود و به راه خود ادامه داد. در ماجرای شعب ابیطالب سخت ترین دوران را گذراند و این سختی سه سال طول کشید و یکسال پس از بیرون آمدن از محاصره از دنیا رفت.

 

حضرت زینب (رض) شیر زن کربلا

بانویی قهرمان، شجاع، با استقامت و خستگی ناپذیر که همه نیرو و توان خود را در راه امام حسین (رض) گذاشت. سه کار مهم را به خوبی انجام داد :1. حمایت از مقام رهبری 2. نگهداری از بچه های شهیدان 3. پاسداری از خون شهیدان و ادامه راه آنها و رساندن پیام آنها به امت.

تاریخ پر است از نام و یاد دلاوری ها و ایثارگری های زنان شجاعی که در برابر ظلم و تجاوزگری ایستاده اند؛ اما شاید ما کمتر نام برخی از آنها را شنیده باشیم. این زنان ایثارگر با تکیه بر آموزه های اسلامی و عشق به رسول اعظم و خاندان مطهرش، با  همه گونه فداکاری، از مبارزه مستقیم با ظلم گرفته تا بذل جان خود و عزیزانشان در راه دفاع از حق و حقیقت داشته اند. برخلاف تصور بعضی ها که فکر می کنند شهامت و شجاعت ردایی است که بر قامت مردان دوخته اند، پیدا می شوند زنانی که ندای اسلام به گوش جان می شنوند و ایمان می آورند و در نهایت شهامت آن قدر پای دینشان می ایستند تا می شوند سمیه، اولین شهید زن اسلام.

اواخر دوره محمد شاه بود و بعد از جنگ های ایران و روس، یک بلای سخت تر بر سر مردم شکست خورده ایران فرود آمد و آن هم قحطی و خشکسالی بود. پشت بند قحطی، گرانی شدید ارزاق عمومی هم یقه مردم را گرفت. اما خدا وکیلی از قحطی و گرانی بدتر، ظلم و جور حاکمان قجری بود بر مردم فلاکت زده. در آن میان مردم تبریز علاوه بر همه این مشکلات، با طبقه وابسته به حکومتی مواجه بودند که ارزاق عمومی را احتکار می کردند و به قیمت خون پدرشان به مردم گرسنه می فروختند. درست در همین زمان، "بی بی شاه زینب"- فرزند شیخ سلیمان که در منطقه فقیر نشین و قدیمی عمو زین الدین تبریز زندگی می کرد – به پا خواست و با سخنرانی هایش به مردم این شجاعت را داد که جلو محتکران بایستند. اما بعد از مدتی چون دید مردم خیلی جرات ایستادگی در مقابل " حکام محتکر" شهر را ندارند، راه چاره را در سازماندهی تعدادی از زنان داوطلب شهر دید و حمله به انبار غله ! سازماندهی و تلاش زینب پاشا و زنان تبریزی و البته بعدا همراهی تعدادی از مردان به غیرت آمده تبریزی، ثمر داد و آنها توانستند در روز چهاردهم ربیع الاول 1313 .ق، تمامی موجودی آن انبار را میان گرسنگان تقسیم کنند. بی بی شاه زینب معروف به " زینب پاشا" مدت ها نماد مبارزه با ستمگران شناخته می شد.

وقتی زمزمه مشروطه خواهی بلند شد و مردم به یاری علما، بر استبداد ناصری شوریدند، زنان بسیاری که سال ها رنج زندگی زیر سایه حکومت قاجار را حس کرده بودند، به صف مبارزان پیوسته و فداکاری های بسیاری در این راه کردند. عذرا کردستانی اولین زن شهید مشروطه است.

زن فلسطینی در طول تاریخ استعمار انگلیس و سپس اشغال فلسطین توسط صهیونیست های مهاجر، از شکنجه، تجاوز و پایمال شدن حقوقش توسط این مهاجمان رنج برده است. اما با این وجود مساله قابل توجه حضور پا به پای زنان فلسطینی در کنار مردان در مقاومت علیه رژیم صهیونیستی است.

در این عرصه حضور زنان شهادت طلب فلسطینی حکایتی قابل توجه است که با معیارهای داعیان غربی حقوق بشر، که زن را تنها ابزاری برای لذت جویی و نیل به اهداف شوم می خواهند، هیچ همخوانی ای ندارد.

 سال 2001 فرا رسیده بود. صهیونیست ها تمام معابر ورودی قدس را در کنترل خود داشتند تا مبادا مرد دیگری دست به عملیات شهادت طلبانه و به زعم آنان انتحاری بزند. هنوز آفتاب 28 ژانویه غروب نکرده بود که خبر رسید زنی فلسطینی با انفجار پیکرش در قدس، یک صهیونیست را به درک واصل و 140 نفر را هم زخمی کرده است. محاسبات یهودیان اشغالگر بهم ریخت، چون آن ها فکر نمی کردند که یک زن جرات چنین اقدامی را داشته باشد. وفا ادریس اولین زن شهادت طلب فلسطینی شد.

 هنادی جرادات، قهرمان حیفا دختر جوان فلسطینی اهل جنین، طی عملیاتی استشهادی و کوبنده با حمله به رستوران "ماکزیم" در شهر مهم و بندری حیفا در ساحل شمالی فلسطین اشغالی 22 اشغالگر صهیونیست را به درک واصل کرد و ده ها نفر دیگر را نیز مجروح ساخت. هنادی جرادات افتخار این را دارد که سنگین ترین عملیات استشهادی یک دختر مسلمان علیه رژیم صهیونیستی را در تاریخ به انجام رسانده است.

شانزدهم مارس 2003 (یعنی چند سال قبل از عقب نشینی صهیونیست ها از غزه )، یکی از گروه های حامی صلح به نام " جنبش همبستگی بین المللی "می خواست در مقابل نیروهای صهیونیست ایستاده و مانع خراب کردن خانه های فلسطینیان در غزه شود. در همان ایام "راشل کوری"دختر 23 ساله آمریکایی که یکی از اعضای گروه بود، هنگام حرکت یک بولدوزر ارتش اسرائیل به سوی خانه ای، خود را به مقابل خانه رساند و روی زمین نشست. راننده بولدوزر برای راندن او ابتدا بر سرش خاک و سنگ ریخت؛ اما وقتی پایداری راشل را دید با بی رحمی تمام بولدوزر را به حرکت درآورده و با چرخ از روی او رد شد ...

 آیات، حضور بسیار فعال در تجمع های صلح آمیز بحرین خصوصا در میدان مروارید (میدان شهدا) داشت. در تجمعی که در تاریخ 23 فوریه 2011 توسط حرکت های آزادی خواه خصوصا" جریان اسلامی "وفاق ملی" (جمیعه الوفاق الوطنی الاسلامیه ) در میدان مروارید برگزار شد، آیات، اشعاری را بر ضد حکومت پادشاهی آل خلیفه و خصوصا" نخست وزیر آن، خلیفه بن سلمان آل خلیفه، خواند. آیات القرمزی که اکنون به عنوان دختری قهرمان میان مردم انقلابی بحرین شناخته می شود، از روز آزادی بارها در تجمع های مختلف حضور پیدا کرده و اشعاری کوبنده علیه این رژیم سروده است.

وقتی از ریشه های خود غافل می شویم و هویت حقیقی خویش را فراموش می کنیم و دنیای مدرن را به سنت های گذشته ترجیح می دهیم، طبیعی است که زنان خلوت نشین پاک را در زمره کسانی بدانیم که بیشتر به درد موزه ها می خورند تا الگویی برای زندگی کردن.

شاید بعضی ها بگویند سیر در تاریخ کدام مشکل ما را حل می کند؟ غافل از این که مروری بر تاریخ باعث می شود بتوانیم ریشه های قطع شده خود را بیابیم، بازگشتی به خویش داشته باشیم و از خود بپرسیم که کیستیم؟ زن در کجای عالم وجود قرار می گیرد. چه نسبتی با حقیقت پیدا می کند؟ رسالت او چیست؟ پایگاهش کجاست؟ از کدام زاویه به جهان می نگرد ؟ آیا گم شدن، حیات جامعه را به مخاطره نمی اندازد؟ وقتی دیگر دامانی برای پرورش نباشد آن هنگام مردان به کدام دامان بیاویزند؟! بی شک اگر زنان جامعه به درستی تربیت شوند آن جامعه، مدینه فاضله خواهد شد.

زنانی که امروز بیش از همیشه خودشان را گم کرده اند، از خانه ها بیرون زده و مردان را به هماوردی می طلبند ! غافلند از اینکه شان زنان قابل برابری با مردان نیست. این دامن زنان است که باید مردانی بزرگ را پرورش دهد. این دامان زنان است که باید مردان را به معراج بفرستد. دیگر کمتر دختری یافت می شود که مادر شدن برای او افتخاری بزرگ باشد. هماوردی با مردان و جای ایشان را گرفتن بزرگترین آرزوی زن امروز شده است! و این قصه، قصه پر غصه ای است.

 

فرازی از سخنان امام خمینی در شأن زن

... تاریخ دیده است که چه زن هایی در دنیا بوده اند و زن کیست. ما خود دیدیم که چه زن هایی تربیت کرده است اسلام. زن، همچو موجودی است که می‌تواند یک قدرت لایزال، یک قدرت شیطانی را بشکند. ای زن های محترم!  بیدار شوید، توجه کنید، فریب نخورید، گول اینها را نخورید؛ به اسلام پناه بیاورید. اسلام برای شما سعادت ایجاد می کند. در نظام اسلامی، زن همان حقوقی را دارد که مرد دارد... لیکن هم در مرد، مواردی است که چیزهایی به دلیل پیدایش مفاسد بر او حرام است و هم در زن مواردی هست... اسلام خواسته است که زن ملعبه دست مرد نباشد.

 

 

 

منابع :

  1. قرآن کریم
  2. آینه زن – امیرحسین بانکی پورفرد
  3. حدیث ولایت (جلد هشت )
  4. زنان مرد آفرین تاریخ – محمد مهدی اشتهاردی
  5. قصص قرآن – بلاغی
  6. بحارالانوار (جلد 13 )
  7. کشف الغمة (جلد 2)
  8. ناسخ التواریخ (جلد 1)
  9. مجمع البیان (جلد 4)
  10. چهار بانوی تاریخ ساز – زهرا زواریان
  11. فرازهایی از سخنان امام خمینی (ره) در شأن زن
  12. هدف ها و مبارزه زن ایرانی از انقلاب مشروطه تا سلطنت پهلوی
  13. زن فلسطینی زیر چکمه های اسرائیل اشغالگر – دکتر محسن صالح
  14. مبانی فقهی عملیات استشهادی از دیدگاه شیعه و اهل سنت – دکتر امیر ملامحمدی
  15. اولین زنان – عذرا دژم
  16. طراوت جهاد – ویژه نامه کنگره زنان شهید و ایثارگر – تیر91

 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 239
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 49
ارسال نظر در مورد این مقاله

شماره‌های پیشین مجله

MDB2 Error: unknown error